Orange światłowód 8 Gb/s po dwóch latach

Moja dwuletnia umowa na światłowód Orange dla firm o prędkości do 8 Gb/s powoli dobiega końca, więc mogę się pokusić o ocenę tej usługi.

Niezawodność

Pod względem niezawodności jest naprawdę dobrze. Ani razu nie miałem awarii, która uniemożliwiałaby mi pracę. Nie miałem ani jednej okazji przetestować SLA 8h. Jedyne problemy jakie zaobserwowałem dotyczyły routera Funbox 10, któremu zdarzało się przestać obsługiwać przekierowania portów, co objawiało się tym, że usługi korzystające z tych portów przestawały być dostępne z zewnątrz. Dostęp do internetu w tym czasie działał bez problemów. Lekarstwem na takie dolegliwości jest restart Funboxa.

Prędkość

Prędkość pobierania 8 Gb/s widziałem tylko w teście prędkości w menu Funboksa 10. W pierwszych miesiącach speedtest.pl potrafił pokazać wynik w okolicach 6 Gb/s, obecnie najczęściej dostaję ok 2 Gb/s, podobnie na speedtest.orange.pl. Nieco lepiej jest na speedtest.net, tam widuję zazwyczaj ok 3 Gb/s. W realnych zastosowaniach np. pobieranie aktualizacji Debiana, gier na PlayStation czy dużych plików z OneDrive prędkość pobierania tylko czasami przebija 1 Gb/s i nigdy nie przekracza 2 Gb/s. Przypuszczam, że może przy pobieraniu torrentów jest szansa na wysycenie łącza. W typowych zastosowaniach dla pojedynczego użytkownika pobieranie z prędkością 8 Gb/s jest nieosiągalne.

Za to prędkość wysyłania 1 Gb/s osiągałem bez problemu i często, choćby przy wysyłaniu kopii zapasowych na zewnętrzny serwer albo przy wysyłaniu obrazów dockerowych do prywatnego rejestru. Dla mnie to właśnie upload 1 Gb/s był głównym powodem dla którego skusiłem się na najszybszą opcję w Orange i jestem z zadowolony z działania usługi.

Funbox 10

Możliwości techniczne Funboksa 10 są wystarczające dla większości użytkowników domowych, ale od oferty kierowanej do firm oczekuję więcej. Zapomniejcie o zaawansowanym routingu, firewallach czy VLAN-ach. Na dodatek nie ma możliwości przestawienia Funboksa 10 w tryb bridge i podpięcia własnego routera. Orange nie oferuje ONT dla prędkości 8 Gb/s. Jak ulał pasuje tu cytat z Wojtasa: „Średnio, bym powiedział, średnio”.

Mam świadomość, że Funboksa można zastąpić ONT Leoxa lub podobnym i w ten sposób rozwiązać opisane wyżej problemy, ale w tym tekście chcę skupić się na samej usłudze. Wiem też, że w Orange można zamówić dodatkową podsieć 4 lub 8 adresów IP i w ten sposób obejść problem z brakiem trybu bridge, ale tego nie testowałem i na dodatek nie jest to tania opcja.

Cena

Orange oferuje mi przedłużenie usługi w cenie 59,06 zł (podaję kwoty netto, bo to oferta dla firm), za pierwsze sześć miesięcy, a potem 194,12 zł przez kolejne 18 miesięcy. Średnia cena przez dwa lata to 160,36 zł. Z jednej strony 160 zł za bardzo szybkie łącze, które spokojnie wystarczy do wygodnej pracy biurowej kilkunastu osobom to spoko cena, taka firma pewnie więcej wydaje miesięcznie na kawę. Z drugiej strony to wyraźnie więcej niż cena, którą mam w obecnej umowie i jednocześnie wyraźnie więcej niż konkurencja. Play w ofercie dla małych firm oferuje łącze światłowodowe z prędkością pobierania 8 Gb/s i prędkością wysyłania 2 Gb/s (dwa razy szybciej niż Orange) za 90 zł miesięcznie przy dwuletniej umowie, a jeśli ma się inne usługi Play to nawet 80 zł miesięcznie. Za stały publiczny adres IP nie trzeba dopłacać. Gdybym był w zasięgu playowego FTTH to pewnie bym wybrał tę ofertę.

W mojej lokalizacji chyba najlepszą ofertę ma Netia. Z tego co mi się udało dowiedzieć mogę mieć łącze z downloadem 2 Gb/s i uploadem 600 Mb/s za 110 zł miesięcznie. Publiczne IP to dodatkowe 10 zł. Te ceny to kwoty brutto, bo najwyraźniej Netia pozwala klientom indywidualnym zamawiać publiczne adresy IP. W Orange za te same parametry musiałbym płacić 167 zł miesięcznie i to w „promocji tylko dla mnie, z kodem rabatowym od managera”.

W polityce cenowej Orange najbardziej nie pasują mi paczki usług dodatkowych. Bazowe niepromocyjne ceny czyli 82,22 zł za 2 Gb/s i 135,06 zł za 8 Gb/s są akceptowalne. Jeśli jednak chcę mieć publiczny adres IP to nie mogę go sobie dokupić za 10 czy 15 zł jak u większości dostawców. Muszę zamówić paczkę L za 55 zł, która oprócz wspomnianego stałego IP zawiera 4 usługi, których zupełnie nie potrzebuję i z nich nie korzystam. Stałego adresu IP nie można zamówić w paczce S za 10 zł, bo nie i już.

Gdyby Orange oferowało światłowód 2 Gb/s ze stałym publicznym adresem IP za ok. 90 zł albo 8 Gb/s za ok. 120 zł to bez wahania przedłużałbym umowę z Orange, bo z samej usługi jestem zadowolony. Jednak przy obecnych cenach zdecyduję się spróbować oferty konkurencji.

Lenovo M720q tanio

Planuję podmienić w moim homelabie komputerek Lenovo M700q na nowszą wersję ze slotem PCI Express czyli M720q, M920q, M920x lub P330 Tiny, najlepiej z procesorem i5. Ku memu zdziwieniu ich ceny mocno wzrosły odkąd się ostatnio nimi interesowałem. Bynajmniej nie chodzi o wzrost cen pamięci RAM i dysków SSD, nawet golas bez pamięci i bez dysku kosztuje ponad 600 zł. Jeśli mnie pamięć nie myli jakoś rok temu taki golas kosztował niecałe 500 zł.

Jeśli jednak zrezygnować z i5-ki to oferty zaczynają się od nieco ponad 300 zł. Za 319 zł kupiłem Lenovo M720q z procesorem Celeron G4900T, 4 GiB RAM i 128 GiB SSD. Za kolejne 160 zł stałem się posiadaczem procesora Intel i5-9500T czyli nawet nowszego niż pierwotnie planowałem. Razem daje to 479 zł plus 10 minut pracy na wymianę procesora. To przynajmniej 200 zł mniej niż M720q z i5-8500T na Allegro.

S3 w środowisku lokalnym

W niedawnym projekcie postanowiłem użyć S3 zamiast NFS do przechowywania danych dzielonych przez wszystkie instancje aplikacji. Co za tym idzie musiałem przygotować serwer S3 w środowisku lokalnym wykorzystującym Dockera. Poniżej zamieszczam fragment pliku compose.yml.

services:
   rustfs:
       image: rustfs/rustfs
       ports:
           - "33900:9000" # API port
           - "33901:9001" # Console port
       networks:
           default:
               aliases:
                   - admin.rustfs
                   - asset-cache.rustfs
                   - asset.rustfs
                   - recycle-bin.rustfs
                   - thumbnail.rustfs
                   - version.rustfs
                   - temp.rustfs
       environment:
           RUSTFS_VOLUMES: /data
           RUSTFS_ADDRESS: ":9000"
           RUSTFS_ACCESS_KEY: ${S3_ACCESS_KEY}
           RUSTFS_SECRET_KEY: ${S3_SECRET_KEY}
           RUSTFS_CONSOLE_ENABLE: true
           RUSTFS_CONSOLE_ADDRESS: ":9001"
       healthcheck:
           test:
             [
                 "CMD",
                 "sh", "-c",
                 "curl -f http://localhost:9000/health && curl -f http://localhost:9001/rustfs/console/health"
             ]
           interval: 30s
           timeout: 10s
           retries: 3
           start_period: 40s
       volumes:
           - rustfs-data:/data

   rustfs-init:
       image: minio/mc
       entrypoint: [ "/bin/sh", "-c" ]
       command: >
           '
           until mc alias set rustfs http://rustfs:9000 ${S3_ACCESS_KEY} ${S3_SECRET_KEY}; do
               echo "Waiting for RustFS..."
               sleep 2
           done;
           mc mb --ignore-existing rustfs/admin;
           mc mb --ignore-existing rustfs/asset-cache;
           mc mb --ignore-existing rustfs/asset;
           mc mb --ignore-existing rustfs/recycle-bin;
           mc mb --ignore-existing rustfs/thumbnail;
           mc mb --ignore-existing rustfs/version;
           mc mb --ignore-existing rustfs/temp;
           mc anonymous set public rustfs/admin;
           mc anonymous set public rustfs/asset;
           mc anonymous set public rustfs/thumbnail;
           '
       depends_on:
           rustfs:
               condition: service_healthy

volumes:
   rustfs-data:

Serwis rustfs to serwer S3 wykorzystujący RustFS. Pierwotnie planowałem użyć MinIO, ale po rozważeniu kontrowersyjnych opinii postanowiłem poszukać czegoś innego. Brałem pod uwagę Garage, ale ten projekt chyba bardziej nadaje się do środowiska produkcyjnego niż lojalnego. RustFS jest prostszy i ma wbudowaną konsolę administracyjną dostępną przez HTTP, co przydaje się w środowisku lokalnym. W sekcji networks zdefiniowałem dodatkowe aliasy domenowe ponieważ paczka league/flysystem-aws-s3-v3 spodziewa się nazwy wiaderka w domenie. Serwis rustfs ma healtcheck, dzięki czemu serwisy, które korzystają z S3 (w tym rustfs-init) są uruchamiane dopiero kiedy serwer jest gotowy.

Drugi serwis rustfs-init automatycznie tworzy wiaderka, których spodziewa się aplikacja oraz ustawia niektóre z nich jako widoczne publicznie.

zram – ratunek na drogi RAM

W połowie poprzedniego roku chodził mi po głowie pomysł, żeby w prywatnym desktopie wymienić pamięć z 32 GiB na 64 GiB albo nawet 128 GiB, nie dlatego żebym tego potrzebował, raczej na zapas. Przy obecnych cenach RAM-u taki zakup mocno odbił by się na kieszeni, więc mam nadzieję, że nie będę do niego zmuszony.

Być może ratunkiem na drogi RAM jest zram czyli moduł jądra Linux, który pozwala tworzyć urządzenia blokowe w RAM-ie, których zawartość jest kompresowana w locie. Jednym z zastosowań takiego rozwiązania jest utworzenie skompresowanej przestrzeni wymiany w RAM-ie. Sens tego jest taki, że w momencie gdy system zaczyna swapować to używa do tego szybkiego RAM-u, ale dzięki kompresji potrzebuje go wyraźnie mniej.

Od początku grudnia testuję zram na trzech komputerach (dwa razy Debian, jedno Ubuntu). Póki co jestem pod wrażeniem tego rozwiązania, bo odczuwalnie przesuwa granicę wykorzystania pamięci RAM, przy którym używanie komputera jest komfortowe. Jednocześnie jak dotąd nie zauważyłem żadnych problemów wynikających z używania zram.

Przykładowo, na służbowym laptopie z 32 GiB RAM -u po przekroczeniu 26 GiB system zaczynał zrzucać pamięć na dysk, ale bez odczuwalnego spowolnienia, a powyżej 30 GiB cały system stawał się mniej responsywny. Po włączeniu zram nawet przy wykorzystaniu 35 GiB pamięci system wciąż działa płynnie.

Stopień kompresji przy użyciu algorytmu lz4 oscyluje w okolicach 3:1, zazwyczaj nieco powyżej, a czasami trochę mniej. Poniżej przykładowy wynik polecenia zramctl, które pokazuje aktualne statystyki:

NAME       ALGORITHM DISKSIZE DATA COMPR TOTAL STREAMS MOUNTPOINT
/dev/zram0 lz4          12,4G   6G  1,8G    2G      12 [SWAP]

Jak widać, aktualnie w przestrzeni wymiany jest 6 GiB danych, ale zajmują one tylko 1,8 GiB.

Póki co nie włączyłem zram na serwerach z Proxmoxem, bo doszukałem się informacji o potencjalnych problemach, a na szczęście do serwerów kupiłem RAM ze sporym zapasem kiedy był tani.

Film „Until Dawn”

„Until Dawn” to jedna z niewielu gier, w które grałem w ciągu ostatnich dziesięciu lat i jedyna, którą ukończyłem dwukrotnie. Ta gra dobrze trafiła w mój gust z kilku powodów. Po pierwsze lubię horrory, a „Until Dawn” to interaktywny slasher. Po drugie jestem niedzielnym graczem, więc preferuję raczej proste i krótkie gry. Po trzecie bardzo przypadł mi do gustu tryb kanapowy w „Until Dawn”, grę dwukrotnie ukończyłem ze znajomymi.

Z tych powodów zaintrygowało mnie, kiedy natknąłem się na informację o powstającym filmie na podstawie tej gry. Tydzień temu pojawił się pierwszy zwiastun filmu.

Wygląda na to, że to nie będzie ekranizacja gry a raczej film oparty na motywach z gry. Zmieniono oś fabuły, zmieniono miejsce akcji, bohaterowie też niezbyt przypominają tych z gry. Zgaduję, że zmiany w fabule poczyniono, żeby wpleść w nią mechanikę efektu motyla z gry.

Zmiany nie muszą oznaczać, że to będzie zły film, ale obawiam się, że to nie będzie „Until Dawn”, na które liczą gracze. Wydaje mi się, że lepszym „Until Dawn” byłby film bliższy fabularnie grze, a slasher o nastolatkach uwięzionych w pętli czasu można było zrobić bez odwoływania się do gry.

Orange światłowód 8 Gb/s — pierwsze wrażenia

Od początku grudnia korzystam z najszybszego wariantu usługi FTTH od Orange czyli 8 Gb/s prędkości pobierania danych i 1 Gb/s prędkości wysyłania. Jak to działa? Wedle testu prędkości w Liveboksie lepiej niż idealnie:

Pomiar prędkości łącza w Liveboksie

Wedle speedtest.pl trochę gorzej:

speedtest.pl z serwerami Orange

A po zmianie rekomendowanych serwerów na inne niż orange’owskie prędkość pobierania nawet nie dobija do 2 Gb/s:

speedtest.pl z serwerami spoza sieci Orange

Tyle teorii. W praktyce przy pobieraniu nie czuję żadnej różnicy w porównaniu do prędkości 2 Gb/s, którą miałem wcześniej. W codziennym użytkowaniu trudno nawet przebić pułap 1 Gb/s na pojedynczym urządzeniu, czasami przy aktualizacji Debiana, jeśli akurat trafią się spore paczki z różnych repozytoriów, to sumaryczna prędkość pobierania przekracza 1 Gb/s. Ponad 1 Gb/s udaje mi się też uzyskać przy pobieraniu dużych plików z One Drive’a. No i oczywiście przy p2p można uzyskać prędkości rzędu kilku gigabitów, choć biorąc pod uwagę, że wielkość plików ISO to przeważnie od 4 do 7,5 GiB to pobieranie kończy się zanim na dobre się rozpędzi.

Sporą różnicę odczuwam przy wysyłaniu danych w świat. Przy wysyłaniu dużych obrazów dockerowych do registry albo kopii zapasowych danych bez problemu uzyskuję maksymalną prędkość wysyłania 1 Gb/s. W porównaniu do 600 Mb/s, które miałem wcześniej wysyłanie jest wyraźnie szybsze i trwa krócej.

Czy jestem zadowolony z tej usługi? Tak, bo po pierwsze dla mnie prędkość wysyłania danych jest ważniejsza niż prędkość pobierania. Różnica pomiędzy 600 Mb/s a 1000 Mb/s jest duża i bez problemu uzyskuję maksymalne transfery. Po drugie przy obecnych promocjach w Orange opcja 8 Gb/s była tańsza niż oferta na przedłużenie opcji 2 Gb/s, którą otrzymałem. Jeśli jednak za dwa lata opcja 8 Gb/s będzie wyraźnie droższa niż 2 Gb/s to pewnie wybiorę wolniejszą, bo w moich zastosowaniach jest wystarczająca. A może za dwa lata doczekam się np. symetrycznego łącza 2 Gb/s lub choćby 1 Gb/s? Widziałem, że Play ma ofertę z symetrycznym łączem 1 Gb/s, więc kto wie…

Mellanox ConnectX-3 nie działa z Debianem?

Oczywiście, że działa i to bez żadnych kombinacji. Poniżej opiszę dlaczego u mnie nie zadziałało i jak to naprawić.

Tytułem wprowadzenia, robię przymiarki do przyspieszenia sieci domowej do 10 Gb/s. Do komputera stacjonarnego kupiłem kartę Mellanox ConnectX-3 (MCX311A-XCAT) na PCI Express. Jakież było moje zdziwienie, kiedy po zainstalowaniu karty w komputerze i uruchomieniu Debiana po karcie nie było ani śladu. Nie to, że nie została rozpoznana czy nie został załadowany moduł jądra. Po prostu pustka, ani lspci ani dmesg nie pokazały żadnej informacji związanej z kartą. Oczywiście przeszedłem standardową procedurę od wyjęcia i ponownego włożenia karty do grzebanie w opcjach UEFI — na próżno.

Przełomem okazał się ten wątek na forum STH, a konkretnie informacja o zależności pomiędzy gniazdami M2 i slotami PCI Express. Sprawdziłem instrukcję do mojej płyty głównej MSI MAG B550 Tomahawk, a tam jak byk stoi, że w wypadku obsadzenia obu gniazd M2 trzeci slot PCI Express jest nieaktywny.

Po wyjęciu dysku z drugiego gniazda M2 i uruchomieniu Debiana wszystko było na swoim miejscu. Polecenie lspci -k pokazało:

04:00.0 Ethernet controller: Mellanox Technologies MT27500 Family [ConnectX-3]
	Subsystem: Mellanox Technologies ConnectX-3 10 GbE Single Port SFP+ Adapter
	Kernel driver in use: mlx4_core
	Kernel modules: mlx4_core

W ustawieniach systemu w zakładce Sieć pojawiło się nowe połączenie 10 000 Mb/s.

Podsumowując, karta sieciowa Mellanox ConnectX-3 działa z Debianem 12 bez żadnych kombinacji.

Renault Espace 6 — pierwsze wrażenia

Od blisko trzech lat jeżdżę Renault Espace 5 generacji, więc z zaciekawieniem przeczytałem informacje o premierze 6 generacji tego modelu.

Renault Espace 6 generacji z zewnątrz

Z zewnątrz samochód wygląda poprawnie, miejscami nawet ładnie. Z drugiej strony jest trochę nijaki, ot kolejny crossover. Wszystkie wcześniejsze generacje były bardziej charakterne, jednym się podobały, innym wręcz przeciwnie, ale nikt nie mógł zaprzeczyć, że się wyróżniają. W środku Espace 6 również wygląda dobrze, choć niczym szczególnym się nie wyróżnia. Wśród danych technicznych moją uwagę zwróciło, że nowy Espace jest mniejszy w każdym wymiarze od poprzednika — jeśli oceniamy go jako samochód rodzinny to może być wadą.

Renault Espace 6 generacji wewnątrz

Gdybym jednak w tej chwili rozglądał się za nowym samochodem to nie brałbym Espace 6 pod uwagę. Bynajmniej nie dlatego, że jest SUV-em (wcześniej rozważałem m.in. Skodę Kodiak), ani dlatego, że jest mniejszy (Citroen C4 Grand Picasso i Peugeot 5008 również są mniejsze od Espace 5). Dla mnie mankamentem nie do zaakceptowania jest kanapa w drugim rzędzie zamiast trzech osobnych foteli.

Trzy osobne fotele z mocowaniami ISOFIX to ogromna zaleta już przy dwójce dzieci w fotelikach, bo foteliki można zamontować na skrajnym i środkowym fotelu zostawiając drugi skrajny fotel łatwo dostępny dla dorosłego pasażera, dajmy na to babci. W wypadku kanapy foteliki trzeba zamontować na zewnętrznych siedziskach, a dorosły pasażer musi się między nimi przeciskać, żeby dostać się do środkowego, najwęższego siedziska. To urąga godności babci!

Jeśli ma się trójkę dzieci jeżdżących w fotelikach to trzy osobne fotele w drugim rzędzie to zbawienie.

Oczywiście mam świadomość, że foteliki można również mocować na pasy i tym sposobem mieć fotelik zamocowany na środkowym siedzisku kanapy. Przerabiałem to, nie podobało mi się, wolę foteliki mocowane na ISOFIXy.

W mojej ocenie Espace 6 generacji to już nie jest samochód dla rodziny 2 + 2 lub większej. Dlatego gdybym w najbliższym czasie szukał samochodu to pewnie Renault Espace 6 nie brałbym pod uwagę. Z drugiej strony samochody rodzinne to ginący gatunek, Citroen C4 Grand Picasso/Spacetourer już nie jest produkowany, podobnie jak Ford Galaxy. Jest jeszcze Ford S-Max i Peugeot 5008, ale ten pierwszy jest już wiekową konstrukcją, zaś drugi nie zachęca ani gamą silnikowa ani cenami. Do dostawczaków zwanych eufemistycznie kombivanami (Citroen Berlingo, Peugeot Rifter) jeszcze się nie przekonałem. Dlatego pewnie będę chciał jeździć Renault Espace 5 do aż do czasu gdy będę potrzebował tylko jednego fotelika.

Inicjalizacja nowego projektu Symfony

W dokumentacji Symfony napisane jest, żeby do inicjalizacji nowego projektu użyć polecenia symfony new albo composer create-project. Jeśli podobnie jak ja nie lubicie instalować PHP z przyległościami lokalnie to można to zrobić z użyciem Dockera.

docker run --rm --interactive --tty --volume $PWD:/app --user $(id -u):$(id -g) composer create-project symfony/skeleton my_project_directory